Çocuklarda İshal Nasıl Geçer? Ne Zaman Doktora Gidilmeli?
Çocuklarda ishal, özellikle bebeklik evresinde ve okul çağı öncesinde en sık karşılaşılan sağlık sorunları arasındadır. Genel olarak virüslerden kaynaklanan bağırsak enfeksiyonlarının neticesinde meydana gelen ishal; kimi zaman kusma, karın ağrısı ve yüksek ateş şikayetleri ile birlikte görülebilir. Birçok çocukta birkaç gün içerisinde kendiliğinden düzelebilen ishal hastalığı küçük çocuklarda sıvı kaybı yani dehidrasyon gelişmesi riskine neden olur. Peki çocuklarda ishal nasıl geçer? İshal olan çocuğa ne yedirilir ve hangi durumlarda çocuk doktoruna başvurmak gerekir? Adana’da hastalarına hizmet veren Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Sena Kara Öncü sizler için yanıtladı.
Çocuklarda İshal Neden Olur?
Çocuklarda ishal hastalığının en yaygın nedeni viral gastroenteritlerdir. Ayrıca bakteriler, parazitler, bozulmuş ya da kontamine gıdalar ve su da ishal gelişmesine neden olabilir. Bazı çocuklarda besin alerjileri ya da sindirim sistemine dair hastalıklar da uzun süreli ishale neden olabilmektedir.
İshal genellikle sulu ya da normalden daha yumuşak dışkı ile fark edilir. Kusma, iştah kaybı, yüksek ateş ve karın krampları da ishale eşlik edebilir. Akut ishal vakalarının büyük bir bölümü birkaç gün içerisinde düzelme gösterebilir.
Çocuklarda İshal Nasıl Geçer?
Çocuklarda ishal tedavisi dışkı ve kusma gibi belirtiler nedeniyle çocuğun kaybettiği sıvı ve elektrolitlerin telafi edilmesidir. Hafif şekilde seyreden ve dehidrasyon belirtisi göstermeyen vakalarda genellikle evde uygulanacak destekleyici bakım uygulamaları yeterli olabilmektedir.
İshal esnasında dikkat edilmesi gereken noktalar şu şekildedir:
- Çocuğun sık aralıklarla sıvı tüketmesi sağlanmalı
- Anne sütü ile beslenen bebekler emzirilmeye devam etmeli
- Kusma gözleniyorsa, tek severde çok miktarda sıvı vermek yerine küçük miktarlarda ve sık aralıklarla sıvı verilmeli
- Doktorun tavsiye ettiği durumlarda ağızdan sıvı ve elektrolit solüsyonları verilmeli
- Çocuğun genel sağlık durumu iyi seyrettiği sürece beslenme tamamen kesilmemeli
- Çocuğun yaşına uygun ve kolay tüketilebilen gıdalarla beslenmesine devam edilmelidir.
- Özellikle meyve suyu veya aşırı şekerli içeceklerin fazlaca tüketilebilmesi ishal şikayetlerini arttırabileceği için bu konuda temkinli davranılmalıdır.
İshal Olan Çocuğa Ne Yedirilir?
İshal esnasında çocuğun uzun süre aç kalması doğru bir yaklaşım olmaz. İştahı olan çocuklar yaşlarına uygun şekilde beslenmeyi sürdürmelidir. Çocuğun tolere edebildiği çorba, sebze püresi, pirinç, patates, muz ve yoğurt gibi kolay tüketilebilen yiyecekler bu aşamada tercih edilebilir. Fakat belirli bir gıdanın ishali kesin olarak iyileştirebileceği düşünülmemelidir. Tedavide esas olan, çocuğun yeterli miktarda sıvı ve elektrolit desteği almasını sağlamaktır.
Bebeklerde ise beslenme şekli, bebeğin yaşına, beslenme düzenine göre planlanmalıdır. Anne sütü alan bebekler de emzirilmeye devam etmelidir.
Çocuklarda İshalde Sıvı Kaybı Nasıl Anlaşılır?
İshal vakalarında ailelerin en çok dikkat etmesi gereken tablo, dehidratasyondur. Özellikle küçük bebeklerde sıvı kaybı daha hızlı gelişebilir ve daha ciddi tablolara neden olabilir.
Ağız ve dudaklarda kurulu, göz yaşı azalması, daha az idrar, gözlerde çöküklük, huzursuz ruh hali, halsizlik ve çocuğun sıvı tüketmekte zorlanması dehidratasyon yani sıvı kaybının belirtileri arasındadır.
Çocuğun aşırı derecede uykuya meyilli olması ya da tepkilerinin azalması, idrar yapamaması, ellerinin ve ayaklarının soğuk olması ya da hızlı ve yüzeysel solunum yapması gibi ciddi bulgular söz konusu ise acilen tıbbi değerlendirmeye başvurulmalıdır.
Çocuklarda İshal Görüldüğünde Ne Zaman Doktora Gidilmeli?
Çocuklarda görülen her ishal vakası doktora başvurmayı ya da hastaneye gitmeyi gerektirmez. Fakat aşağıdaki durumlar söz konusu ise bir çocuk doktoruna başvurmak gerekir:
- Çocukta belirgin şekilde sıvı kaybı gözleniyorsa
- Çocuk sürekli kusuyor ve bu nedenle yeterince sıvı alamıyorsa
- Dışkıda kan görülüyorsa
- Çocukta şiddetli ve artma eğilimli karın ağrıları gözleniyorsa
- İshal şikayetlerine yüksek ateş de eşlik ediyorsa
- Çocukta halsizlik, uyku isteği ve dalgınlık gözleniyorsa
- İshal çok sık ve şiddetli şekilde devam ediyorsa
- Özellikle altı aydan küçük bir bebekte ishal söz konusu ise
- Çocuğun mevcut kronik bir hastalığı ya da bağışıklık sistemi ile ilgili bir problemi varsa
- İshal birkaç gün içerisinde düzelmiyor ve giderek kötüleşen bir seyir izliyorsa doktora başvurmak gerekir.
Çocuklarda İshal Kesici İlaç Kullanılır mı?
Çocuklarda ishal görülmesi hemen ishal kesici ilaçlar kullanmanız gerektiği anlamına gelmez. Özellikle çocuk doktoru tavsiyesi olmadan ishal kesici veya antibiyotik ilaçlar kullanılmamalıdır. Çünkü çocuklarda meydana gelen ishal vakalarının önemli bir bölümü viral enfeksiyonlardan kaynaklanır. Bu yüzden antibiyotikler herhangi bir fayda sağlamaz. Antibiyotik gerekliliği çocuğun muayenesi ve birtakım değerlendirmelerin ardından çocuk doktoru tarafından kararlaştırılır.
Çocuklarda İshal Kaç Günde Geçer?
Akut ishallerin büyük bir kısmı birkaç gün içerisinde düzelme eğilimi gösterir. Bazı çocuklarda dışkının tamamen normal kıvamına dönmesi daha uzun zaman alabilir.
İshalin beklenenden uzun sürmesi, çocuğun kilo kaybetmesi ve ishalin tekrarlaması gibi durumlarda hastalığın altında yatan nedenin tespit edilmesi gerekir. Özellikle uzun süreli ishallerde çocuk doktoruna başvurmak gerekir.
Çocuklarda İshalden Korunmak İçin Neler Yapılabilir?
İshal vakalarının büyük bir kısmı enfeksiyonlardan kaynaklanır. Bu yüzden ishalden korunmak için hijyene büyük önem verilmelidir. Çocukların ve bakım veren kişilerin ellerini özellikle tuvalet veya bez değişimi sonrasında, yemeklerden önce ve sonra su ve sabunla yıkaması gerekir.
Gıdaların uygun koşullarda hazırlanması, saklanması, temiz su tüketilmesi ve hasta kişilerle yakın temasın önlenmesi de enfeksiyonların yayılmasını önlemek için faydalıdır.
Çocuklarda İshal Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Çocuklarda ishali en hızlı ne geçirir?
Çocuklarda akut ishal vakaları kendiliğinden düzelme gösterir. Burada en önemli yaklaşım çocuğun yaşadığı sıvı ve elektrolit kaybını telafi etmektir.
İshal olan çocuğa su verilir mi?
Evet, çocuğun yaşına ve sağlık durumuna uygun şekilde sıvı tüketmesi önem taşır. Gerekli hallerde doktor tavsiyesiyle oral rehidratasyon solüsyonları kullanılabilir.
İshal olan çocuk emzirilir mi?
Evet, anne sütü ile beslenen bebeklerde emzirme sürdürülmelidir.
Çocuklarda ishal tehlikeli midir?
İshalin kendisinden ziyade, özellikle küçük çocuklarda görülebilen ciddi sıvı ve elektrolit kaybı önemlidir.
Kanlı ishal neden olur?
Kanlı dışkı bazı bakteriyel bağırsak enfeksiyonlarında ve başka sağlık problemlerinde karşımıza çıkabilir. Çocukta kanlı ishal söz konusu ise muhakkak hekim değerlendirmesine başvurmak gerekir.
Çocuklarda ishal kaç gün sürerse doktora gidilmeli?
Süre bu vakalarda tek başına belirleyici değildir. Çocuğun yaşı, genel sağlık durumu, ateş, kusma, sıvı kaybı ve dışkıda kan görülmesi gibi bulgular birlikte değerlendirilmelidir. İshal, birkaç gün içerisinde düzelmiyor veya kötüleşiyorsa muhakkak çocuk doktoruna başvurmak gerekir.
