Çocuklarda Sindirim Sistemi Bozuklukları ve Çeşitleri
Çocuk sağlığı ve gelişimi, bebek henüz anne karnındayken başlar. Bu yüzden anne ve baba adaylarının gebelik döneminden itibaren çocuğun sağlık durumu üzerinde titizlikle durmaları gerekir. Çocuğun yaşam kalitesi, yaşam süresi ve karşılaşabileceği olası sağlık sorunları, genetik etkenlerden büyük oranda etkilense bile çevresel etkenler ve basit hatalar da çocuğun bazı sağlık sorunları yaşamasına neden olabilmektedir. Bilhassa sindirim problemleri çocuklarda en sık görülen sağlık problemleri arasında yer alır. Tüm bu problemler genetik kaynaklı olabileceği gibi, yanlış davranışlardan dolayı da meydana gelebilir. Çocuklarda sindirim sistemi ve mide ile ilgili hastalıkların tanısı zor olabilir. Zira sindirim sistemi hastalıklarının çocuklarda ve yetişkinlerde gösterdiği belirtiler farklılık gösterebilir. Bu yüzden anne ve babaların temel sorumlulukları arasında çocukların davranışlarını ve sağlık durumlarını yakından gözlemek de bulunur. Çocuk hastalıkları hakkında bazı temel bilgilere sahip olmak belirtileri erkenden fark etmenizi, doktora zamanında başvurmanızı, erken tanı ve tedaviyi mümkün kılar. Çocuklarda sindirim sistemi ve mide hastalıklarının tanısında idrar testleri, kan tetkikleri, endoskopi ve ultrason gibi tanı yöntemlerinden faydalanılır. Adana’da hastalarına hizmet veren Uzman Çocuk Doktoru Sena Kara Öncü, çocuklarda en yaygın görülen sindirim sistemi bozuklukları hakkında bilgi verdi.
Çocukluk Çağında Yaşanan Sindirim Sistemi Bozuklukları Nelerdir?
Çocukluk çağında yaşanan sindirim problemleri anne sütü yetersizliğinden veya kötü beslenme alışkanlıklarından dolayı meydana gelebilir. Anne sütü sindirim sisteminin sağlıklı şekilde çalışabilmesi için büyük önem taşır. Çocuk sağlığı üzerine yapılan araştırmalar, yeterli miktarda anne sütü alamayan çocukların, ishal hastalığına yakalanma riskinin 25 kat daha fazla olduğuna dair veriler sunuyor. Bunun yanı sıra sindirim sistemi bozukluklarının gelişmesinde dengesiz ve yetersiz beslenme alışkanlıkları da rol oynayabiliyor. Kaliteli beslenemeyen çocuklarda B12 vitamini, selenyum, demir, çinko ve bazı vitaminler yeterince sağlanamaz. Bu eksiklikler de çocuğun bağışıklık sisteminin zayıflamasına neden olur. Bağışıklık sistemiz zayıflayan çocuklar da hastalıklar karşısında daha savunmasız hale gelirler.
Sindirim sistemi bozukluklarının bir diğer nedeni de hareket eksikliğidir. Hareketsiz yaşam tarzı tıpkı yetişkinlerde olduğu gibi çocuklarda da sindirim problemlerini beraberinde getirir. Bu yüzden çocuklar da sağlıklı bir sindirim sistemi için hareketli bir yaşam tarzı benimsemelidir.
Çocukları Sindirim Sorunlarından Korumak İçin Alınabilecek Önlemler Nelerdir?
Çocuklarda sindirim sistemi problemleri çok sayıda farklı nedenden kaynaklanıyor olabilir. Genetik yatkınlıklar ve farklı sağlık sorunları da sindirim sorunlarının sıkça yaşanmasına neden olabilmektedir. Çocuklarımızı bu gibi problemlerden korumak için alabileceğimiz önlemler mevcuttur.
İlk olarak çocukların sağlıklı ve dengeli bir beslenme rutini olması gerekir. Çocuğunuzu işlenmiş gıdalardan olabildiğince uzak tutmanız gerekir. Zira işlenmiş gıdalar bağırsaklarda zararlı bakterilerin çoğalmasını teşvik ederken, yararlı bakterilerin de azalmasına yol açar.
Çocuklar yaşlarına uygun şekilde fiziksel aktivitelerde bulunmalıdır. Bu yüzden oyun oynamaya ve yaşıtları ile zaman geçirmeye teşvik edilmelidirler. Aile aynı zamanda çocukların beslenmesini düzenlerken mineral ve vitamin açısından zengin gıdalara öncelik vermelidir. Taze meyveler ve yeşil yapraklı sebzeler çocukların sindirim süreçlerine katkı sağlar. Bunun yanı sıra gün içerisinde bol miktarda su tüketmek de çocukların sindirimine yardımcı olur. Probiyotikler, bağışıklık sistemine ve sindirim sistemine önemli katkı sağlar. Özellikle enfeksiyonlardan kaynaklanan ishal vakalarının tedavisinde probiyotiklerden faydalanılır. Bu yüzden çocuğun beslenme rutinine probiyotik içerikli gıdalar dahil edilmelidir. Bazı durumlarda doktor, çocuğun probiyotik takviyesi almasını önerebilir. Çocuklarda üst solunum yolu enfeksiyonlarının sıklığını ve süresini azaltıcı etki gösterdiği de düşünülen probiyotikler çocukların beslenmesinde yer verilmesi gereken önemli unsurlardan biridir.
Çocuklarda Sık Görülen Sindirim Sistemi Bozuklukları
Gastrit ve Çocuklar
Gastrit hastalığı mide mukozasının iltihaplanmasının sonucunda meydana gelen bir sindirim sistemi hastalığıdır. Çocuklarda mide bulantısı, karın bölgesinde rahatsızlık ve kusma benzeri semptomlar gösteren gastrit hastalığı teşhis edilirken doktorlar çocuğun ayrıntılı tıbbi öyküsünü dinlerler. Şikayetlerini öğrendikten sonra kapsamlı bir fiziksel muayene gerçekleştirir. Sonrasında eğer gerekli görürse kan testleri veya ultrason benzeri görüntüleme teknolojilerinden faydalanarak tanıyı destekleyebilir.
Ülser ve Çocuklar
Çocuklarda meydana gelen ülser olguları, çoğu zaman mide ya da onikiparmak bağırsağının iç tabakasında ortaya çıkar. Çocukluk çağı ülserleri yetişkinlerden faydalı olarak mide yanması, kilo ve iştah kaybı gibi belirtiler gösterir. Ülser tanısı çocuklarda endoskopi tetkikiyle gerçekleştirilir. Çocukluk çağı ülserlerinin tedavi sürecinde antibiyotikler; enfeksiyonun kontrol altına alınmasında kullanılır. Doktor mide asidini düzenlemek için de çocuğun beslenmesine dair bazı önerilerde bulunabilir veya antiasit ilaçlardan faydalanabilir.
Reflü ve Çocuklar
Reflü hastalığı çocuklarda son derece yaygın şekilde görülen bir sindirim sistemi bozukluğudur. Mide asidinin yemek borusuna geri kaçması ile karakterize olan reflü hastalığı, çocuklarda gelişme geriliği, öksürük ve kusma benzeri belirtilere neden olur. Reflü hastalığının tanısı genel olarak belirtilere bakılarak konulur. Doktor bazı durumlarda endoskopi ve benzeri ek tetkiklere başvurabilir. Çocuklarda reflü tedavisinde kullanılan yöntemler arasında uyku pozisyonu değişikliği, beslenme tavsiyeleri ve bazı ilaç uygulamaları bulunur.
Çocuklarda Safra Kesesi Hastalıkları
Çocuklarda nadiren görülen safra kasesi hastalıkları ciddi tıbbi tablolara neden olabilir. Safra taşları, kolesistit ve nadiren de safra kesesi kanseri; çocuklarda karşılaşabileceğimiz safra kesesi hastalıklarıdır.
Çocuklarda Sindirim Sistemi Bozukluğu Tedavisi
Çocuklarda sindirim sistemi ve mide hastalıkları ile karşılaşıldığında hangi tedavi yaklaşımlarının uygulanacağına; hastalığın türü ve belirtilerinin şiddet düzeyi göz önünde bulundurularak karar verilir. Çocuklarda sindirim sistemi bozukluklarının tedavisinde genellikle yaşam tarzında yapılacak bazı değişiklikler, beslenme düzenlemeleri ve ilaçlardan faydalanılır.
Çocuklarda Sindirim Sistemi Sorunlarına Karşı Önleyici Tedbirler
Çocuklarda sindirim sistemi ve mide problemlerinin önüne geçebilmek için sağlıklı bir beslenme düzeni oluşturulmalıdır. Bunun yanı sıra hijyen kurallarına uyma alışkanlığı da çocuğa kazandırılmalıdır. Aileler çocuklarının beslenme alışkanlıklarını takip etmeli ve sağlıklı bir yaşam tarzı için onları teşvik etmelidir. Çocuğu fiziksel aktivitelere teşvik etmek de sindirim sorunlarına dair riski azaltır. Bunun yanı sıra gün içerisinde bol miktarda su tüketmek de sindirim fonksiyonunun sağlıklı şekilde çalışmasına yardımcı olur.
Çocuklarda Sindirim Sistemi Bozuklukları
Sıkça Sorulan Sorular
Sindirim sistemi sorunları çocuklarda karın ağrısı, mide bulantısı, kusma, ishal, kabızlık, şişkinlik, iştahsızlık veya kilo alımında yavaşlama gibi belirtilerle kendini gösterebilir. Bu şikayetlerin uzun sürmesi ya da sık tekrarlaması durumunda çocuk doktoruna başvurulması önemlidir.
Hayır. Pek çok sindirim sistemi problemi geçici beslenme hataları veya enfeksiyonlar nedeniyle gelişebilir. Ancak belirtilerin uzun süre devam etmesi, çocuğun gelişimini etkilemesi ya da şiddetlenmesi durumunda altta yatan farklı hastalıkların araştırılması gerekir.
Çocukların günlük sıvı ihtiyacı yaşlarına, kilolarına, fiziksel aktivitelerine ve hava sıcaklığına göre değişiklik gösterir. Yeterli su tüketimi bağırsakların düzenli çalışmasına katkı sağlayarak kabızlık riskinin azalmasına yardımcı olur.
Sebze, meyve, tam tahıllar ve baklagiller gibi lif açısından zengin besinler bağırsak hareketlerini destekler. Düzenli lif tüketimi hem kabızlığın önlenmesine yardımcı olur hem de sindirim sisteminin daha sağlıklı çalışmasını destekler.
Hafif kabızlık vakalarında su tüketiminin artırılması, lifli beslenme alışkanlığının kazandırılması ve düzenli fiziksel aktivite faydalı olabilir. Buna rağmen şikayetler devam ederse veya ağrılı dışkılama gelişirse doktora başvurulmalıdır.
Probiyotikler bazı çocuklarda fayda sağlayabilse de her sindirim problemi için gerekli değildir. Kullanım kararı çocuğun sağlık durumu ve şikayetlerinin nedenine göre doktor tarafından değerlendirilmelidir.
Aşırı yağlı ve işlenmiş gıdaların sık tüketilmesi, yetersiz lif alımı, düzensiz öğünler, hızlı yemek yeme alışkanlığı ve yetersiz sıvı tüketimi sindirim sistemi şikayetlerinin ortaya çıkmasına veya mevcut yakınmaların artmasına neden olabilir.
Şiddetli ve ani başlayan karın ağrısı, yüksek ateş, sürekli kusma, dışkıda kan görülmesi, belirgin halsizlik veya sıvı kaybı belirtileri eşlik ediyorsa zaman kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Evet. Günlük hareket ve yaşa uygun egzersizler bağırsak hareketlerinin düzenlenmesine katkıda bulunur. Aktif yaşam tarzı hem sindirim sistemi sağlığını hem de genel çocuk sağlığını olumlu yönde destekler.
Her sindirim sistemi hastalığını önlemek mümkün olmasa da dengeli beslenme, yeterli su tüketimi, hijyen kurallarına uyulması, düzenli fiziksel aktivite ve rutin doktor kontrolleri birçok sindirim sistemi probleminin görülme riskini azaltmaya yardımcı olabilir.